بررسي رابطه تاثير ساختار خانواده بر اعتياد به مواد مخدر

علی اسلام خواه معاونت سلامت ، اصلاح و تربیت زندانهای لرستان
محسن کاظمی مسول بازرسی ، ارزیابی و عملکرد زندانهای لرستان
مقدمه :
انسان ازلحاظ تولدتادمرگ همواره به ديگران وابسته ونيازمنداست وبرای زنده ماندن ازلحاظ جسمي واقتصادي نيازمندپرستاري ومراقبت ديگران مي باشد و به تنهايي نمي تواند بار مشكلات خود را بدوش بكشد.
وجود خانواده كه بعنوان كوچكترين واحد اجتماعي شناخته مي شود براي رفع نيازمندي هاي اساسي انسان و بقاي جامعه لازم مي باشد . اين نهاد از طريق ازدواج تكشيل مي شود و در جامعه هاي مختلف يكي از عوامل مهم شكل گيري شخصيت و جامعه پذيري افراد مي باشد .
يكي ازمهمترين وظايف يك پدرومادرتربيت كردن يك فرزندصالح است چون بنيان اولیه يك فردخانواده اش شكل مي پذيرد و در وهله بعد دوستان و آشنايان و بطور كلي اجتماعي است كه تاثير گذار مي باشد يا از بين رفتن حرمت خانواده زندگي ها هم از شكل عادي خود خارج مي شوند . بدين ترتيب كه اختلافات خانوادگي ، انحرافات خانواده ها . جدايي ها ازدواج مجدد و… زياد مي شود كه تمامي اينها خود باعث بروز مشكلات در نوجوانان و جوانان مي شود .
بله اعتياد از محيط خانواده آغاز مي شود و در اكثر موارد مشاهده شده است كه فرزندان زيادي كه والدينشان معتاد بوده اند به طرف اين مسئله كشيده مي شون مرحله بعدي بزهكاري والدين ازدواج هاي مجدد و ساير عواملي است كه مي تواند باعث بروز اعتياد در فرد شود .
براي اعتياد مي توان دلايل زيادي را ذكر نمود اما انچه كه با تجزيه و تحليل مي توان نتيجه گرفت اين است كه به جرات مي توان گفت سبب اصلي در تمام خانواده ها مي باشند كه نوعي اسباب نابودي خودشان بعد زندگي جوانشان در نهايت جامعه را به تباهي مي كشانند .
از آنجا يكه رفتار والدين بي ترديد در كردار آينده فرزندان نقش اساسي دارد چرا كه والدين به عنوان اولين معلمان و موجه ترين افراد بطور مستقيم و غير مستقيم به فرزند خود خوب و بد را آموزش مي دهند پس هرگز نبايد انتظار داشت كه خود رفتار ناپسندي را ژيشه نمايند ولي فرزندان صالحي را به جامعه بفرستند . روابط خانواده ها در ساختار شخصيت نوجوانان و جوانان بسيار ارزنده و مهم است و بايد پيگيري و پيشگيري بعنوان دو عامل مهم در خانواده ها آموزش داد وسعي شود كه كنترل هاي لازم و منطقي را در مورد نوجوانان و جوانان اعمال نمود.
سوالات پژوهش :
۱- چه دلايلي براي گرايش افراد به مواد مخدر موجود مي باشد ؟
۲- جنبه هاي رفتاري شخص معتاد چه تاثيري در روابط او با ديگران مي گذارد؟
۳- آيا ابعاد خانواده تاثيري در گرايش افراد به مواد مخدر دارد ؟
۴- آيا از هم گسيختگي خانواده مي تواند اسباب گرايش به سمت اعتياد را موجب شود ?
هدف و اهمیت موضوع
از موضوعاتی که اکنون در تمام جوامع بشری مورد بحث و بررسی می باشد و به عنوان یک معضل اجتماعی بسیار خطر ناک و مضر تجزیه و تحلیل می شود . موضوع اعتیاد است . متاسفانه این معضل در تمام جوامع در میان اقشار رایج می باشد و فرد بدون آگاهی نسبت به آخر کاربدنبال آن می رود و چه بسا در آمار های جهانی اعتیاد روز به روز زیاد و زیاد تر می شود .
انسان در طول تاریخ همواره از انواع انحراف ها و آسیب های اجتماعی رنج برده است و همیشه در جستجوی علل و عوارض آن و رهایی از مسائل فوق بوده است ولیکن اهمیت مساله اعتیاد بسیار زیاد است چون علل گرایش افراد به سمت اعتیاد بسیار گسترده است که از جمله این علل می توان به مواد زیر اشاره نمود .
۱- فقر مادی
۲- فقر فرهنگی
۳- بیسوادی
۴- رفاه بیش از حد
۵- انحرافات اخلاقی
البته عوامل دیگری نیز در ایجاد اعتیاد در فرد موثر می باشد . اما بر همگان مسلم است که فرد معتاد نیروی مولد انحراف و نابودی است امارها نشان داده است که چه جرائم و جنایاتی تاکنون به واسطه این مسئله اتفاق افتاده است . از طرف دیگر می توان این مساله را یادآوری نمود که همگان مطلع هستند که اعتیاد هزینه های فراوانی را به فرد متحمل می سازد و در نهایت این ضرر به خانواده هم کشیده می شود و در آخر این جامعه و دولت است که سرمایه گذاری های فراوانی را برای فرد معتاد انجام می دهد . این سرمایه گذاری ها با ایجاد مراکز باز پروری و مراکز ایجاد شغل و… خلاصه می شود ولی اگر خانواده سالم باشد ، نه خود خانواده دچار مشکل می شود و نه جامعه متحمل چنین هزینه هایی می شود . هزینه های که می تواند در جاهای مناسب تری خرج شود . با توجه به این دلایل می توان بصورت قاطع اظهار نمود که بی توجهی به این معضل دامن گیر خانواده و اجتماع می شود . که اگر به آن اهمیت داده نشود دیگر به هیچ وجه نمی توان این مساله خطرناک را از فرد دور کرد و نخستین ضربه های اعتیاد بر پیکر خانواده وارد می شود و سوغاتش برای خانواده چیزی جز پریشان حالی و نگرانی نیست.
نقش مدد کاران اجتماعی درپیشگیری اعتیاد :
در طول تاریخ مدد کاران اجتماعی و اغلب برای مدد جویان در حال فراهم کردن خدمات بطور مستقیم بوده اند آنها کالا و خدمات را به افراد و گروه ها عرضه می کنند و روابطشان را با مدد جویان نزدیک و صمیمی می کنند مدد کاران اجتماعی به عنوان یک حرفه دریافته است که معتادین بعنوان یک بیمار روانی چه قبل و چه بعد و چه در حال اعتیاد محتاج به مراقبت های اجتماعی ، اقتصادی و فرهنگی دارد ( پیکارد ۱۳۷۳ : ۷۹)
اهم وظایفی که مدد کاران اجتماعی در زمینه حمایتی و پیشگیری انجام می دهند عبارت اند از :
۱- کمک کردن و اجتماعی سازی بدین معنی که فرد با گرفتن کمک های حمایتی زندگی روزمره خود را ادامه دهد و خود را جزئی از جامعه می داند .
انتشار اطلاعات در مورد خدمات و تسهیل دسترس به انها در هر جایی از مراکز اجتماعی.
۲- بیمه کردن گروه های سنی آسیب پذیر مخصوصا معتادین پس از ترک .
۳- ترتیب دادن پذیرش از طرف خانواده برای فرد معتاد .
۴- فراهم کردن کمک مشاوره ، راهنمایی برای افراد و خانواده های معتادین در مقابل با مشکلات ، بحران و یا آسیب هایی که در مقابلشان وجود دارد .
۵- ایجاد تنوع برنامه برای افراد معتاد و خانواده هایشان با هماهنگی با مراکز خیریه .
۶- کنترل کردن یا نظارت بر وی افراد معتادی که ممکن است به خودشان یا دیگران صدمه بزنند.
۷- عرضه کردن ، مراقبت یا فرصت برای دوباره زنگی کردن ، رشد یا تغییر افراد که یکی دیگر از کارهای امدادی مدد کاران است .
۸- عملکرد مدد کاران اجتماعی یک روش بالینی است به این معنا که نتیجه و هدف یک روند درمانی است که اعمالی از قبیل پیشگیری و نهایتا ارتقا و بهبود اجتماعی مورد توجه قرار گیرد .
جامعه مورد پژوهش :
جامعه مورد پژوهش اردوگاه معتادین می باشد
نمونه و روش نمونه گیری :
از بین کلیه معتادین که در این مرکز نگهداری می شوند بطور تصادفی ۳۰ نفر به عنوان نمونه انتخاب شد و این افراد هر کدام به طور انفرادی مورد مصاحبه قرار گرفته و پس از ارائه توضیحات مقدماتی درباره هدف پژوهش از آنان خواسته شد که پرسشنامه را تکمیل کنند پس از تکمیل پرسشنامه ها ، اطلاعات جمع آوری شده و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت .
ابزار پژوهش :
جهت به دست آوردن اطلاعات لازم در مورد هدف تحقیق و مشخصات شخصی فرد پاسخ دهنده مورد تحقیق سوال هایی انتخاب و پرسیده می شود .
برای راه یافتن به این مسئله اجتماعی به هر وسیله ممکن با تنی چند از معتادین مصاحبه نماییم باشد که مطالعات هر چه بیشتر در این امر جامعه ، مدد کاران و دست اندر کاران حکومتی بتوانند تا انجا که امکان پذیر است از معتادین نوجوانان و جوان جلوگیری کنند در این راه وسئل ارتباط جمعی به خصوص صدا و سیما می تواند مفید واقع شود از جمله برنامه هایی در حیطه طلاق ، عواقب اعتیاد که جوانان از طریق این برنامه ها بتوانند در یابند که چه خطراتی در کمینشان نشسته است و همچین از طریق آموزش خانواده ها از طریق آموزش خانواده ها از طریق صدا و سیما یا مراکز مشاوره ای به آنها یاد آوری شود که چگونه از جوانان خود برخورد کنند تا به دنبال کارهای خلاف و نابودی خودشان کشیده نشوند .
تجزیه و تحلیل آماری:

نمودار توزیع فراوانی افراد بر حسب سن
نمودار فوق نشان می دهد که ۲۲ درصد از جامعه آماری ۲۰ ساله و ۲۰ درصد ۲۱ ساله هستند بنابراین ۴۳ درصد افراد در سن نوجوانی قرار دارند همچنین ۱۸ درصد افراد ۲۲ ساله و ۱۶ درصد افراد ۲۳ ساله و ۱۰ درصد افراد ۲۵ ساله هستند .

نمودار ۲ – توزیع افراد بر حسب میزان تحصیلات
این نمونه بیانگر این است که معتادین جامعه اماری مورد مطالعه درس خوانده اند و ۶۰ درصد معتادین تحصیل کرده می باشند که ۴۰ درصد اینها ترک تحصیل کرده اند

نمودار ۳ – توزیع افراد بر حسب وضعیت تاهل
نمودار فوق بیانگر این مطلب است که ۲۸ درصد از افراد مورد مطالعه مجرد و ۱۸ درصد به علل مختلف از همسر خود جدا شده اند و همچینین بیشتر رقم اعتیاد در متاهل ها وجود دارد که ۳۴ درصد از جامعه آماری را به خود اختصاص داده است .

نمودار ۴- توزیع افراد بر حسب سابقه بزهکاری
همانطور که ملاحظه می گردد ۵۲ درصد از افراد مورد مطالعه سابقه بزهکاری ندارند و ۴۸ درصد که سابقه بزهکاری دارند.
بحث و نتیجه گیری :
در اینجا نکات بدست آمده از این تحقیق را متذکر می شویم :
۱- باید جوانان را ترغیب به ازدواج صحیح و منطقی نمود و با ایجاد برنامه های صحیح خانواده ها را با منطق صحیح ازدواج آشنا نمود .
۲- باید خانواده ها از طریق آموزش های لازم جوان خود را به سالم زندگی کردن دعوت کند و سعی کند که تفاهم را در محیط اجرا سازند .
۳- باید با ترویج برنامه های آموزشی در رسانه های گروهی و مطبوعات برای نوجوانان و جوانان و خانواده ها خطرات ابتلا به مواد مخدر را مطرح نمود تا اشنا شوند .
۴- وجود مراکز مشاوره ای – مدد کاری و استفاده از متخصصین فن در این امر باعث آگاهی خانواده ها می شود .
۵- برخی از افراد معتاد بعد از ترک اعتیاد هنگامی که با سردی اجتماع بر خورد می کنند . دلزده می شوند لازم است که سطح اگاهی مردم بالا برد تا اینان بتوانند به زنگی باز گردند.
۶- سخن آخر این است که به هر حال فرد معتاد هم انسان است و حق حیات دارد و بعد از تمام شدن محکومیتش و دوباره زنده شدنش سعی نماییم که این حق را از او نگیریم بلکه اغو را تشویق به بهتر شدن نماییم چرا که شاید این مصیبت دامن گیر ما شود .
پیشنهادات :
۱- پیشنهاد می شود که در پژوهش ها ، روی آینده معتادین هم کار شود .
۲- پیشنهاد می شود که جوی را برای معتادین فراهم شود که در پرسش و پاسخ همکاری های لازم را انجام دهد و اطمینان این افراد جلب می شود .
۳- توصیه می شود که در پژوهش های بعدی علت روانی معتادین بیشتر بررسی شود .
۴- بهتر آن است که سعی شود با خود فرد معتاد ارتباط کلامی برقرار ساخت و فقط به پرسشنامه بسنده ننمود .

Print Friendly

نوشتن دیدگاه

آدرس پست الکترونیک شما منتشر نخواهد شد.لطفا فیلد های که دارای ستاره هستند را پر کنید *

*


*